Mae tîm Addysg YDG Cymru wedi cynhyrchu dau Gip ar Ddata newydd sy’n edrych ar gyfansoddiad y gweithlu Athrawon Gwyddoniaeth yng Nghymru a sut mae’n wahanol ar draws bioleg, cemeg a ffiseg.
Defnyddiodd y dadansoddiadau ddata o Gyfrifiad y Gweithlu Ysgolion ac maent yn tynnu sylw at wahaniaethau sylweddol ar draws y disgyblaethau gwyddoniaeth ar adeg o bryder cynyddol ynghylch prinder sgiliau STEM.
Wedi’i gynnal gan ymchwilwyr Addysg YDG Cymru, Sophie Bartlett a Katy Huxley, canfu’r dadansoddiad cyntaf, o’r 1,820 o athrawon gwyddoniaeth cymwys a oedd yn gweithredu mewn ysgolion uwchradd Cymru yn 2021, fod y rhan fwyaf yn addysgu gwyddoniaeth gyffredinol tra bod tuag un o bob pedwar yn addysgu bioleg (24%) neu gemeg (25%), ac roedd ychydig dros un o bob pump (22%) yn addysgu ffiseg.
Canfu’r ymchwil hefyd fod menywod yn ffurfio 55% o’r gweithlu addysgu gwyddoniaeth cyffredinol, ond er eu bod yn cyfrif am y rhan fwyaf o athrawon bioleg (63%) a chemeg (60%), dynion oedd yn dominyddu ffiseg, gan ffurfio 66% o’r gweithlu.
Yn yr ail Gip ar Ddata, archwiliodd yr ymchwilwyr gefndiroedd academaidd athrawon gwyddoniaeth.
Ymhlith y 310 o athrawon a oedd wedi’u cynnwys yn y dadansoddiad cysylltiedig, roedd gan 79% radd STEM ac roedd gan 68% radd gwyddoniaeth, ond roedd yr aliniad penodol i bwnc yn llawer is. Dim ond 31% o athrawon bioleg oedd â gradd mewn bioleg, roedd gan 38% o athrawon cemeg radd mewn cemeg, ac roedd gan 36% o athrawon ffiseg radd mewn ffiseg, gan dynnu sylw at yr heriau parhaus wrth adeiladu gweithlu gwyddoniaeth arbenigol.
Nododd yr ymchwil hefyd wahaniaethau ar draws rhyw, cyfrwng iaith a lleoliad ysgol. Roedd dynion yn fwy tebygol na menywod o fod â graddau STEM a gwyddor ffisegol, tra bod athrawon gwyddoniaeth cyfrwng Saesneg yn fwy tebygol o fod â graddau gwyddoniaeth neu wyddoniaeth fiolegol na’u cymheiriaid cyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog.
Daw’r canfyddiadau wrth i Gymru barhau i wynebu heriau recriwtio ym maes addysgu gwyddoniaeth, gyda thargedau addysg athrawon gychwynnol ar gyfer bioleg, cemeg a ffiseg yn methu â bod yn ddigonol yn 2024/25. Dywed yr ymchwilwyr fod y canfyddiadau’n rhoi dealltwriaeth fanylach o’r gweithlu addysgu gwyddoniaeth nag a oedd ar gael yn flaenorol ac y gallent helpu i lywio cynllunio’r gweithlu, recriwtio athrawon ac ymdrechion i wella mynediad cyfartal at addysg wyddoniaeth o ansawdd uchel ledled Cymru.
Darllenwch y Cip ar Ddata llawn: Y gweithlu addysgu gwyddoniaeth yng Nghymru
Darllenwch y Cip ar Ddata llawn: Pynciau gradd athrawon gwyddoniaeth yng Nghymru