Trosolwg
Mae digartrefedd yn cynrychioli “ymosodiad dwys ar urddas, cynhwysiant cymdeithasol a’r hawl i fywyd” ac yn groes i’r hawl i dai digonol. Mae’r Monitor Digartrefedd diweddaraf ar gyfer Cymru a gynhyrchwyd gan yr elusen Crisis yn adrodd bod tua 12,250 o aelwydydd wedi profi’r mathau mwyaf difrifol o ddigartrefedd yn 2022, gan gynnwys cysgu ar y stryd a syrffio soffas.
Felly sut ydym ni’n atal digartrefedd, gan ei wneud yn brofiad prin, a sicrhau, os bydd yn digwydd, ei fod yn fyr ac nad yw’n cael ei ailadrodd? Y cwestiwn hwn sy’n sbarduno gwaith maes thematig tai a digartrefedd YDG Cymru.
Drwy wella’r sail dystiolaeth ar ddigartrefedd, gan gynnwys ‘beth sy’n gweithio’ wrth atal digartrefedd, bydd ein hymchwil yn arwain at bolisi ac arfer digartrefedd mwy effeithiol ac wedi’i dargedu’n well. Gan fod digartrefedd yn rhan o’r profiad ehangach o ‘allgáu tai’, sy’n cynnwys sefyllfaoedd byw sy’n ansicr neu’n annigonol yn gorfforol, bydd ein hymchwil hefyd yn edrych ar faterion ehangach sy’n gysylltiedig â thai fel fforddiadwyedd a chyflwr tai.
Drwy gydweithio ag ymarferwyr, llunwyr polisi ac arweinwyr data, ein nod yw sicrhau bod gan ein hymchwil effaith wirioneddol ar draws y sector tai a digartrefedd yng Nghymru. Mae ein defnydd o ddata gweinyddol cysylltiedig hefyd yn helpu i lunio sgyrsiau cenedlaethol a rhyngwladol am ddefnyddio data i ddylunio ymyriadau mwy effeithiol i atal digartrefedd ac allgáu tai.
Blaenoriaethau
Mae ein blaenoriaethau ymchwil ac ymgysylltu wedi’u seilio ar wella’r broses o gasglu a defnyddio data i wneud digartrefedd yn brin, yn fyrhoedlog, ac heb ei ailadrodd yng Nghymru. Yn benodol, bydd ein thema yn:
- Ymgysylltu ag ymarferwyr cymorth tai, llunwyr polisi, a phobl â phrofiad personol i nodi bylchau gwybodaeth sy’n gysylltiedig â digartrefedd ac allgáu tai yng Nghymru.
- Gweithio gyda’r trydydd sector, llywodraeth leol a chenedlaethol, a sefydliadau cysylltiedig eraill fel cymdeithasau tai i wella casglu data.
- Cefnogi sefydliadau i rannu eu data gyda’r tîm ymchwil drwy Fanc Data SAIL a datblygu ymchwil ar y cyd sy’n cynhyrchu mewnwelediadau sy’n seiliedig ar ddata‑ac sy’n llywio eu harferion sefydliadol yn uniongyrchol.
- Ymgymryd ag ymchwil sylfaenol sy’n dyfnhau ein dealltwriaeth o raddfa, achosion a chanlyniadau digartrefedd ac allgáu tai i bobl Cymru.
- Hyrwyddo defnydd data (a’i gysylltiad) i werthuso ymyriadau sydd â’r nod o atal digartrefedd ac allgáu tai.
Mae digartrefedd ac allgáu tai yn croestorri â meysydd eraill o fywydau pobl. Felly, byddwn yn cydweithio â meysydd ymchwil thematig eraill, fel iechyd ac addysg, lle bo’n briodol ac yn fuddiol i effaith a chyrhaeddiad ein gwaith. Oherwydd ydiffyg data ar dai yng Nghymru, mae’n bosibl y bydd ein hymchwil yn defnyddio data mewn gwledydd datganoledig eraill i gynhyrchu tystiolaeth sy’n berthnasol i Gymru, gyda’r potensial i ddefnyddio polisi tai datganoledig i archwilio ‘arbrofion naturiol’—lle mae polisïau’n ymwahanu.
Prosiectau
Anfantais Lluosog Ddifrifol ymhlith pobl ifanc yng Nghymru
Yn dilyn gwaith a wnaed eisoes yn Lloegr a’r Alban, mae’r prosiect hwn yn darparu tystiolaeth ar raddfa ac amseriad Anfantais Lluosog Difrifol (SMD). Mae ein dadansoddiad yn ymchwilio i raddau’r gorgyffwrdd rhwng anfanteision difrifol digartrefedd, problemau iechyd meddwl, camddefnyddio sylweddau, a dibyniaeth ar alcohol. Byddwn yn dilyn carfan o bobl ifanc o’u pen-blwydd yn 16oed, nes iddynt droi’n 25 oed, i archwilio ar ba oedran y profir anfanteision difrifol, a graddfa eu gorgyffwrdd.
Labordy Data Upstream
Ymyrraeth mewn ysgolion yw Upstream, gyda’r nod o nodi a gweithio gyda phobl ifanc sydd fwyaf mewn perygl o fod yn ddigartref cyn iddynt gyrraedd pwynt argyfwng. Mae gan ein maes thema gydweithrediad hirhoedlog â Llamau, elusen digartrefedd ieuenctid yng Nghymru sy’n rhedeg fersiwn Gymreig o Upstream (‘Upstream Cymru’). Rydym wedi gweithio i wella’r offeryn sgrinio a ddefnyddir gan Upstream i gasglu gwybodaeth sydd ei hangen i gefnogi pobl ifanc, yn ogystal â dadansoddi data sgrinio Upstream Cymru i gynhyrchu tystiolaeth ar ddigartrefedd pobl ifanc yng Nghymru.
Gan fod Upstream bellach wedi’i fabwysiadu yn Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon, byddwn yn archwilio dadansoddiad ar lefel y DU ar draws y gwledydd datganoledig. Bydd y prosiect hwn hefyd yn archwilio a all data offer sgrinio sy’n gysylltiedig â data gweinyddol arall helpu i werthuso effaith gwasanaethau Upstream ar ganlyniadau pobl ifanc.
Cydweithrediad Homewards-Cyngor Dinas Casnewydd
Mae Homewards yn rhaglen pum mlynedd ledled y DU a lansiwyd gan Sefydliad Brenhinol Tywysog a Thywysoges Cymru, gyda’r nod o atal digartrefedd. Mae Casnewydd yn un o chwe lleoliad blaenllaw yn y DU lle mae Homewards yn gweithredu. Un maes allweddol y mae Homewards yn canolbwyntio arno yw harneisio data i yrru newidiadau polisi ac arfer, sef lle mae tîm tai a digartrefedd YDG-Cymru yn cyfrannu. Mae Cyngor Dinas Casnewydd wedi rhoi data i dîm YDG-Cymru am y gefnogaeth maen nhw’n ei darparu i bobl sy’n profi digartrefedd. Bydd ein dadansoddiad yn canolbwyntio ar ryngweithiadau â gwasanaethau cyhoeddus a chynghorau cyn ceisio cymorth ar gyfer digartrefedd, gyda’r nod o lywio cynlluniau atal yn y dyfodol.
Cyhoeddiadau
Cip ar Ddata: Digartrefedd ac anfanteision difrifol eraill yn ystod llwybrau i fod yn oedolion
Yn y Cip ar Ddata hwn, mae tîm ymchwil Tai a Digartrefedd YDG Cymru yn archwilio profiadau o ‘anfantais ddifrifol’ ymhlith pobl ifanc yng Nghymru. Mae’r rhain yn cynnwys digartrefedd, camddefnyddio alcohol a chyffuriau, ac afiechyd meddwl. Gan ddefnyddio data gweinyddol cysylltiedig, fe wnaeth y tîm greu cohort o bobl ifanc ar lefel y boblogaeth. Yna fe wnaethant edrych ar gofnodion gofal iechyd a chofnodion eraill aelodau’r garfan o’u pen-blwydd yn 16 oed am gyfnod hyd at naw mlynedd. Nododd y dadansoddiad pryd y cofnodwyd gyntaf bod pobl ifanc yn profi pob un o’r pedair anfantais ddifrifol o ddiddordeb. Mae’r canfyddiadau’n ein helpu i ddeall pa mor aml y mae anfanteision difrifol yn digwydd, sut mae pobl ifanc weithiau’n profi sawl math gwahanol o anfantais, a’u hamseriad fel rhan o lwybrau i fod yn oedolion.
Cip ar Ddata: Archwilio patrymau risg digartrefedd ymhlith pobl ifanc yng Nghymru
Yn y Mewnwelediad Data hwn, mae tîm Tai a Digartrefedd YDG Cymru yn archwilio patrymau risg digartrefedd ymhlith disgyblion ysgolion uwchradd yng Nghymru.
Cip ar Ddata: ‘Archwiliad Dwfn’ i ddigartrefedd gan ddefnyddio Set Data Camddefnyddio Sylweddau Cymru
Yn y Cip ar Ddata hwn, mae Dr Ian Thomas o’r tîm ymchwil Tai a Digartrefedd yn ADR Cymru yn cynnal ‘archwiliad dwfn’ i ddigartrefedd gan ddefnyddio’r Set Data Camddefnyddio Sylweddau (SMDS). Mae’n archwilio ffyrdd posibl y gellid defnyddio’r SMDS i gynhyrchu tystiolaeth sy’n gysylltiedig â phrofiad digartrefedd gan ei fod yn gorgyffwrdd â chamddefnyddio sylweddau.