Trosolwg
Mae rhaglen ymchwil Addysg YDG Cymru wedi’i datblygu yn unol ag uchelgais Llywodraeth Cymru i gyflwyno rhaglen hirdymor o ddiwygio addysg a sicrhau bod anghydraddoldebau addysgol yn culhau a safonau’n codi. Ategir hyn gan yr ymrwymiad na chaiff unrhyw ddisgybl ei ‘adael ar ôl’ ar ôl pandemig Covid-19.
Cefnogir rhaglen waith YDG Cymru yn y maes hwn gan Labordy Data Addysg WISERD (WEDL). Sefydlwyd WEDL ym mis Mawrth 2019 i ddarparu dadansoddiad annibynnol o ddata addysg weinyddol i lywio trafodaeth genedlaethol ar rai o’r materion addysgol mwyaf cyfoes a dybryd sy’n wynebu Cymru.
Gyda ffocws penodol ar addysg brif ffrwd, orfodol, mae rhaglen Addysg YDG Cymru yn rhoi’r wybodaeth i lunwyr polisi i wneud penderfyniadau yn y sefyllfa orau i gynorthwyo’r sector addysg yng Nghymru a’r bobl ifanc y mae’n eu gwasanaethu.
Mae deall effaith anfantais a bregusrwydd yn rhan o’r holl waith a wneir gan dîm Addysg YDG Cymru. Gyda’r cefndir hwn bydd prosiectau sy’n cynnwys y rhai sy’n canolbwyntio ar effaith colli dysgu, datblygiad cyrhaeddiad a dilyniant, y canlyniadau ar gyfer y rhai sy’n gymwys i gael Prydau Ysgol am Ddim a phatrymau ac effaith diffyg presenoldeb yn yr ysgol yn cael eu harchwilio.
Yr arweinydd academaidd ar gyfer rhaglen Addysg YDG Cymru yw’r Athro Chris Taylor.
Blaenoriaethau
Mae addysg yng Nghymru yn newid. Mae diwygiadau ysgolion yn digwydd, gan gynnwys ffyrdd newydd o hyfforddi a chefnogi staff, a bydd cwricwlwm newydd yn cael ei gyflwyno i bob dysgwr erbyn 2026. Golyga hyn bod yr angen am dystiolaeth, a gwerth posib ymchwil data gweinyddol, yn hynod bwysig. Gall y newidiadau hyn greu heriau o ran y gallu i gymharu setiau data ac argaeledd data cyrhaeddiad, a byddwn yn gweithio gyda swyddogion a’r sector i fynd i’r afael â hyn.
Bydd ein gwaith yn y maes hwn yn edrych ar faterion sy’n canolbwyntio ar y disgybl a’r gweithlu. Byddwn yn astudio patrymau gwaharddiadau ysgolion yng Nghymru a Lloegr, gan edrych ar ddiffyg presenoldeb a gofnodwyd fel gwaharddiadau a’r ffactorau disgyblion ac ysgolion sy’n gysylltiedig â gwaharddiadau. Byddwn hefyd yn edrych ar batrymau diffyg presenoldeb nad ydynt yn gysylltiedig â gwaharddiad, gan nodweddu eto gwahaniaethau mewn presenoldeb sy’n gysylltiedig â disgyblion ar wahanol gamau o’u haddysg.
Byddwn yn archwilio dewis pynciau yng nghyfnodau allweddol 4 a 5, yn enwedig nodweddion disgyblion sy’n dewis pynciau ieithoedd tramor, ac yn archwilio graddau’r anghydraddoldebau o ran argaeledd pynciau.
Byddwn yn edrych ar effeithiau lleol Covid-19 ar ddeilliannau disgyblion a materion staffio, a sut y gellid eu hesbonio gan ffactorau lleol neu gymunedol. Byddwn yn astudio’r defnydd o blatfform dysgu Llywodraeth Cymru, Hwb, a rôl technoleg mewn ysgolion cyn ac ers Covid-19.
Byddwn yn edrych ar Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) mewn addysg orfodol a sut mae ADY yn effeithio ar bresenoldeb, cynllunio gyrfa a chyrhaeddiad Cyfnodau Allweddol.
Byddwn yn archwilio rôl y teulu mewn deilliannau addysgol, gan gynnwys effaith dangosyddion economaidd-gymdeithasol ac effaith brodyr a chwiorydd a’r amgylchedd dysgu yn y cartref.
Byddwn yn ystyried rôl sgiliau Cymraeg a defnydd ymhlith y gweithlu addysgu, gan
ganolbwyntio ar athrawon dosbarth a rolau cymorth dysgu i nodi lefel bresennol sgiliau Cymraeg staff addysgu a chymorth.
Byddwn hefyd yn edrych ar ddyraniad amser cwricwlwm fesul pwnc yng nghyfnodau allweddol 3-5.
Byddwn yn archwilio gwahaniaethau cyflog a dilyniant rhwng athrawon gwrywaidd a benywaidd ac amrywiaeth ethnig ymhlith y gweithlu addysgu, yn ogystal â chyflogau, contractau, recriwtio a chadw athrawon a staff cymorth addysgu.
Byddwn hefyd yn edrych ar arweinyddiaeth ysgolion a’i heffaith ar ddeilliannau disgyblion, yn enwedig dosbarthiad a chyfran y staff mewn rolau uwch reolwyr a rheolwyr canol a’r effaith y mae hyn yn ei chael ar ddeilliannau TGAU, presenoldeb disgyblion a dilyniant i addysg bellach a hyfforddiant.
Prosiectau
Dangosydd grymuster Prydau Ysgol Am Ddim (PYD) fel mesur o amgylchiadau economaidd-gymdeithasol dros amser
Gyda newidiadau i reolau cymhwysedd a’r defnydd o Brydau Ysgol am Ddim (PYD) dros amser, pa mor ddibynadwy yw PYD yn parhau i fod fel dangosydd o amgylchiadau economaidd-gymdeithasol? Bydd y prosiect hwn yn defnyddio data prydau ysgol am ddim a gasglwyd mewn ysgolion, a data’r Cyfrifiad, gan adeiladu ar waith blaenorol o fewn Thema Ymchwil Addysg YDG-Cymru, sydd wedi ystyried cysylltiadau rhwng prydau ysgol am ddim a dangosyddion economaidd-gymdeithasol eraill, er enghraifft o Astudiaeth Carfan y Mileniwm a data Cyfrifiad 2011.
Newid cwricwlwm a’r effaith ar ganlyniadau dysgwyr
Cyflwynwyd y Cyfnod Sylfaen (FP) yn llawn yn 2010/11, sy’n golygu bod y garfan lawn gyntaf wedi cwblhau eu TGAU yn 2020/21. Fodd bynnag, gan fod hyn yn ystod pandemig COVID-19, mae angen i’r dadansoddiad ystyried yn ofalus pa effaith y mae’r Cyfnod Sylfaen wedi’i chael ar ganlyniadau diweddarach. Cyflwynwyd y Cwricwlwm newydd i Gymru yn 2022 ac mae’n darparu newid sylweddol i systemau a phrosesau yng Nghymru, gan gynnwys newidiadau i arholiadau ac asesiadau. Mae’n bwysig bod data addysg yn cael ei ddefnyddio i archwilio gweithrediad ac effaith hirdymor y diwygiadau sylweddol hyn.
Lle iawn, amser iawn, cefnogaeth iawn: archwilio darpariaeth anghenion dysgu ychwanegol a chanlyniadau addysgol yng Nghymru
Mae deall sut mae darpariaeth anghenion dysgu ychwanegol yn cefnogi canlyniadau addysgol y rhai â chyflyrau iechyd yn bwysig ar gyfer cynllunio a gweithredu system gymorth effeithiol. Mae ymchwil yn awgrymu bod plant â chyflyrau iechyd yn fwy tebygol o brofi canlyniadau addysgol negyddol, gan gynnwys mwy o waharddiadau, presenoldeb is, a chyrhaeddiad gwaeth. Fodd bynnag, ychydig a wyddys am bwysigrwydd amseru a gweithredu cefnogaeth ar ganlyniadau addysgol.
Cyhoeddiadau
Cip ar Ddata: Pynciau gradd athrawon gwyddoniaeth yng Nghymru
Gan ddefnyddio data gweinyddol cysylltiedig o Gyfrifiad Blynyddol y Gweithlu Ysgolion (SWAC) a’r Asiantaeth Ystadegau Addysg Uwch (HESA), mae’r Cip ar Ddata hwn yn archwilio cefndiroedd gradd athrawon gwyddoniaeth sydd newydd gymhwyso yng Nghymru. Wrth wneud hynny, mae’n asesu aliniad rhwng arbenigedd pwnc gradd israddedig a dyraniad addysgu. Archwilir y patrymau hyn hefyd yn ôl rhyw athrawon, y lefel addysg maen nhw’n ei haddysgu, y cyfrwng iaith maen nhw’n addysgu ynddo, a daearyddiaeth eu hysgol.
Cip ar Ddata: Y gweithlu addysgu gwyddoniaeth yng Nghymru
Mae’r Cip ar Ddata hwn yn rhoi trosolwg o’r gweithlu addysgu gwyddoniaeth mewn ysgolion uwchradd a gynhelir gan y wladwriaeth yng Nghymru o 2021. Gan ddefnyddio data gweinyddol o Gyfrifiad Blynyddol y Gweithlu Ysgolion (SWAC), mae’n archwilio cyfran y gweithlu addysgu gwyddoniaeth sy’n cyflwyno pynciau
unigol gwyddoniaeth, bioleg, cemeg a ffiseg, a sut maent wedi’u dosbarthu ar draws rhyw, cyfnod addysg, cyfrwng iaith a daearyddiaeth yr ysgol. Mae hyn yn darparu tystiolaeth i lywio trafodaethau ar gynllunio a dosbarthu’r gweithlu mewn addysg gwyddoniaeth orfodol ac ôl-16 ledled Cymru.