Gan fod newid hinsawdd yn arwain at gyfnodau mwy aml, dwys a hirfaith o dywydd poeth, mae deall yr effeithiau posibl ar feichiogrwydd ac iechyd newydd-anedig yn bwysig.
Mae prosiect MAGENTA (Iechyd Mamol a Beichiogrwydd a Gwres Uchel) yn brosiect ymchwil gwerth £2.2 miliwn a ariennir gan Wellcome, dan arweiniad Prifysgol Abertawe mewn cydweithrediad â Choleg Prifysgol Llundain. Mae’n ymchwilio i a yw amlygiad i dymheredd uwch yn ystod beichiogrwydd yn gysylltiedig â chanlyniadau megis oedran beichiogi adeg genedigaeth, pwysau geni, marw-enedigaeth, iechyd newydd-anedig a gofal ysbyty mamol, gyda ffocws ar gymunedau difreintiedig yng Nghymru a Llundain. Drwy gyfuno data iechyd a thymheredd cysylltiedig ar raddfa fawr â samplau biolegol gan fenywod beichiog yn Abertawe, mae’r prosiect hefyd yn anelu at ddeall y mecanweithiau biolegol sy’n sail i unrhyw gysylltiadau a welwyd.
Mae Mewnwelediad Data YDG Cymru newydd a ysgrifennwyd gan dîm MAGENTA yn trafod eu canfyddiadau sy’n dod i’r amlwg o garfan electronig lai o enedigaethau yng Nghymru yn 2022 (MAGENTA22). Cysylltodd e-garfan MAGENTA22 ddata iechyd, genedigaeth a chyfeiriad dienw ar gyfer pob genedigaeth sengl a’u mamau yng Nghymru yn ystod 2022 â mesurau tymheredd awyr agored dyddiol. Amcangyfrifwyd amlygiad tymheredd unigol gan ddefnyddio hanesion preswyl mamau a data tymheredd, gan ganiatáu i ymchwilwyr archwilio gwahaniaethau mewn amlygiad i wres yn ystod beichiogrwydd ar lefel ardal leol. Curadwyd MAGENTA22 i asesu hyfywedd cysylltu data ac i ddarparu prawf-o-gysyniad ar gyfer e-garfan lawn MAGENTA (2010-2013).
Cafodd cyfanswm o 22,803 o enedigaethau i famau sy’n byw yng Nghymru eu cynnwys yn e-garfan MAGENTA22. Canfu’r dadansoddiad amrywiad sylweddol yn y tymereddau a brofir gan famau ledled Cymru. Profodd mamau sy’n byw mewn ardaloedd trefol fwy o ddiwrnodau yn ystod beichiogrwydd pan oedd y tymheredd uchaf yn uwch na 25°C na’r rhai sy’n byw mewn ardaloedd gwledig, gan dynnu sylw at bwysigrwydd posibl effaith ynys wres trefol. Disgrifiodd y garfan hefyd anghydraddoldebau mewn canlyniadau genedigaethau: o’r 5.8% o enedigaethau a oedd yn gymedrol i hwyr yn gynamserol, roedd cyfran fwy ar gyfer mamau sy’n byw yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig o’i gymharu â’r rhai sy’n byw yn yr ardaloedd lleiaf difreintiedig.
Bydd cam nesaf MAGENTA yn ehangu’r garfan electronig i gynnwys genedigaethau yng Nghymru a Llundain o 2010 i 2023 ac archwilio ystod ehangach o ganlyniadau beichiogrwydd a newydd-anedig. Drwy ymgysylltu’n barhaus â menywod beichiog, y cyhoedd, llunwyr polisi a gweithwyr iechyd proffesiynol, nod MAGENTA yw trosi’r dystiolaeth yn argymhellion ymarferol ar gyfer addasu i risgiau iechyd hinsawdd sy’n cynhesu.
Ariennir MAGENTA gan Ymddiriedolaeth Wellcome [Cyf Grant: 228009/Z/23/Z] ym Mhrifysgol Abertawe, mewn cydweithrediad â Kids Environment and Health Cohort sydd wedi’i leoli yng Ngholeg Prifysgol Llundain. Mae YDG Cymru wedi cefnogi’r gwaith hwn drwy ei seilwaith data ac ymchwil a’i rwydweithiau polisi.