Mae Cip ar Ddata newydd yn ymchwilio i ba bobl ifanc yng Nghymru sy’n fwyaf tebygol o dderbyn cyngor ac arweiniad gyrfaoedd ar ôl gorffen addysg orfodol, gan dynnu sylw at bwysigrwydd parhaol ymgysylltu cynnar.
Dilynodd yr astudiaeth, a gynhaliwyd gan ymchwilwyr o dîm ymchwil Sgiliau a Chyflogadwyedd YDG Cymru, garfan o ddisgyblion a gwblhaodd Gyfnod Allweddol 4 (CA4) yn 2015-16 ac olrhain eu rhyngweithiadau â Gyrfa Cymru dros y ddwy flynedd nesaf. Canfu’r tîm fod cyrhaeddiad mewn TGAU, cefndir economaidd-gymdeithasol, a chyswllt blaenorol â Gyrfa Cymru yn ystod CA4 yn ffactorau allweddol a oedd yn llunio a oedd oedolion ifanc yn derbyn cymorth gyrfaoedd yn ystod addysg a hyfforddiant ôl-orfodol.
Mae’r dadansoddiad yn dangos bod pobl ifanc o gefndiroedd difreintiedig yn fwy tebygol o dderbyn cyngor ac arweiniad gyrfaoedd rhwng 16 a 18 oed na’r rhai nad oeddent o gefndiroedd difreintiedig. Roedd hyn yn cynnwys y rhai oedd yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim, y rhai o gartrefi lle nad oedd rhieni erioed wedi gweithio, disgyblion â lefelau uwch o anghenion addysgol arbennig, yn ogystal â’r rhai â chyrhaeddiad TGAU is neu absenoldeb uwch. Yn hollbwysig, roedd disgyblion a oedd eisoes wedi ymgysylltu â Gyrfa Cymru yn ystod CA4 yn llawer mwy tebygol o dderbyn rhagor o gymorth yn ddiweddarach, effaith na ellid ei hesbonio gan nodweddion eraill.
Mae’r canfyddiadau’n tanlinellu pam mae arweiniad gyrfaoedd cynnar a chynaliadwy yn bwysig, yn enwedig yng Nghymru, lle mae cyfraddau pobl ifanc nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant yn parhau i fod yn gymharol uchel. Trwy feithrin perthnasoedd â disgyblion cyn iddynt adael addysg orfodol, gall Gyrfa Cymru ddarparu cymorth mwy parhaus ac wedi’i deilwra wrth i bobl ifanc lywio llwybrau addysg a gwaith sy’n mynd yn fwyfwy cymhleth.