Mae adroddiad newydd sy’n seiliedig ar ddadansoddiad yn y Gwasanaeth Data Integredig (IDS) newydd wedi edrych ar y gwahaniaethau rhwng yr amcangyfrifon o allu yn y Gymraeg a adroddwyd yng Nghyfrifiad 2021 a’r Arolwg o’r Llafurlu.

Cynhyrchwyd yr adroddiad hwn gan YDG Cymru mewn partneriaeth â dadansoddwyr yn Llywodraeth Cymru a’r Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS). Dyma’r allbwn cyhoeddedig cyntaf sy’n defnyddio’r IDS.

Mae’r cyhoeddiad yn gynnyrch cynllun gwaith ar y cyd rhwng Llywodraeth Cymru a’r Swyddfa Ystadegau Gwladol i wella dealltwriaeth o ystadegau’r Gymraeg. Mae’r cynllun gwaith yn bwriadu archwilio’r gwahaniaeth mewn adrodd ar sgiliau iaith Gymraeg, tra’n edrych ar ansawdd y gwahanol ffynonellau data a ddefnyddir i adrodd ar allu yn y Gymraeg a sut y gellid gwella’r rhain. Mae’r cynllun gwaith hefyd yn anelu at arddangos buddion a gwerth Banc Data IDS a SAIL.

Mae’r IDS yn wasanaeth trawslywodraethol, a’r Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG) yw’r partner cyflawni arweiniol ar ei gyfer. Mae’r gwasanaeth yn galluogi mynediad cydgysylltiedig yn ddiogel i amrediad o ddata dadadnabyddedig o ansawdd uchel – sy’n hanfodol i lywio penderfyniadau polisi a gwella gwasanaethau cyhoeddus.

Mae tîm YDG Cymru o fewn Llywodraeth Cymru wedi bod yn cynorthwyo SYG fel mabwysiadwyr cynnar sy’n profi’r IDS. Mae arbenigwyr o Fanc Data Cyswllt Diogel Gwybodaeth Ddienw (SAIL) ym Mhrifysgol Abertawe, sy’n rhan o YDG Cymru, wedi bod yn cynorthwyo ac yn cynghori’r tîm IDS.

Disgwylir i ddadansoddiad a wneir yn y dyfodol gan YDG Cymru a SYG fel rhan o gynllun gwaith ar y cyd y Swyddfa Ystadegau Gwladol a Llywodraeth Cymru ar gydlyniant ystadegau’r Gymraeg edrych ar:

Beth yw’r gwahaniaethau yn yr amcangyfrifon o allu yn y Gymraeg rhwng y prif ffynonellau data am y Gymraeg yn wahanol, a pham mae’r gwahaniaethau rhwng y ffynonellau data hyn yn newid dros amser?

Sut allwn ni wella’r broses o gasglu gwybodaeth am allu yn y Gymraeg a fydd yn cynorthwyo llunio polisïau cyhoeddus am y Gymraeg ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol?

Mae manylion llawn y dadansoddiad ‘Gwahaniaethau rhwng amcangyfrifon o allu’r Gymraeg yng Nghyfrifiad 2021 ac arolygon cartrefi’ i’w gweld yma.